تبلیغات
انجمن نجوم دانشگاه صنعتی قم - اختفای ماه و مشتری
چهارشنبه 21 تیر 1391

اختفای ماه و مشتری

   نوشته شده توسط: نرگس عزت پور    نوع مطلب :اخبار نجومی ،


درود بر دوستان گرامی


باز هم نجوم.باز هم یک رویداد نجومی دیگر...

رویدادی که 14 سال پیش اتفاق افتاد و اگر بامداد یکشنبه 25 تیر هنگام خروسخوان از خواب زیبایمان بیدار نشویم تا 7 سال دیگر شاهد آن نخواهیم بود.

بعد از رویداد بسیار نادر گذر زهره از مقابل خورشید در 17 خرداد امسال ،دومین رویداد بسیار جذاب از جنس منظومه شمسی پذیرای نگاه تیز بین علاقه مندان به نجوم است.

این بار سیاره مشتری به همراه 4 قمر گالیله ای اش قرار است پشت ماه نهان شده و رویداد اختفای ماه و مشتری را به نمایش بگذارند.

در ادامه مطلب کمی در مورد اختفا و تعریف و انواع آن خواهیم دانست و بعد به ویژگی های جذاب اختفای اخیر خواهیم پرداخت.

اختفا و اهمیت آن:

اجرام سماوی در فواصل مختلفی از زمین قرار دارند و این عامل باعث می شود که گاهی یکی از آنها از جلوی دیگری عبور كند. بهترین مثال برای این رویداد، خورشید گرفتگی است. گاهی اوقات یك جرم سماوی با اندازه زاویه ای بزرگتر از مقابل جسم دورتر عبور می كند و باعث می شود كه برای مدتی آن جسم از دید ما پنهان شود. به این پدیده اصطلاحاً «اختفا» گفته می شود. در اختفاء جسم دورتر پوشیده می شود و نور آن به ما نمی رسد. چون ماه بزرگترین (از لحاظ قطر زاویه ای) جرم سماوی آسمان شب است معمول ترین اختفاء ها توسط ماه به وجود می آید. از آنجایی كه ماه جو ندارد و ستارگان اجرام نقطه مانندی هستند بنابراین مخفی شدن یا ظاهر شدن ستارگان از لبه ماه با ابزارهای معمولی به طور آنی و لحظه ای مشاهده می شود.

گاهی اوقات ممكن است یك سیاره در پشت ماه مخفی شود. چون سیارات دارای اندازه زاویه ای هستند بنابراین رصدگران مشاهده می كنند كه به تدریج سیاره در پشت ماه قرار می گیرد یا اینكه خروج كامل سیاره از لبه ماه چند ده ثانیه به طول خواهد انجامید.


مثال هایی از اختفاها که منجر به کشف بزرگی شد:

در 10 مارس 1977 (19 اسفند 1355 هـ.ش ) وقتی سیاره اورانوس از جلوی ستاره ای عبور  كرد، اخترشناسان موفق به كشف حلقه های این سیاره شدند. در شامگاه 3 ژوئیه 1989 ( 12 تیر 1368 هـ.ش) سیاره زحل از جلوی ستاره قدر پنجم 28-قوس عبور كرد و بررسی مجدد حلقه های آن میسر شد. در 7 دسامبر 2004 ( 17 آذر 1383 هـ.ش ) اختفاء سیاره مشتری و اقمارش در پشت ماه مناظر دیدنی را به جا گذاشت. پلوتو كه روزگاری سیاره محسوب می شد. در سالهای 1988 ، 2002 و 2006 میلادی موجب اختفاء ستارگان كم نوری شد كه به شناخت جو و اقمار آن كمك كرد.


 اهمیت علمی اختفا:

رصد دقیق اختفاء كاربردهای متعدد و جالبی دارد كه به نمونه هایی از آن اشاره می كنیم:

تعیین زمان دقیق اختفاء ستارگان با ماه و مقایسه مقادیر پیش بینی شده با مقادیر رصد شده به بررسی دقیق اختلال های حركتی ماه و موقعیت سنجی دقیق ستارگان و تعیین حركت خاص ستارگان كمك قابل توجهی می كند.

تجزیه و تحلیل رصدهای اختفاء ستارگان توسط ماه می تواند در كشف همدم های احتمالی ستارگان دوتایی و چند تایی و تعیین زاویه موقعیت مداری همدم ها مفید باشد.

به دلیل كم بودن توان تفكیك تلسكوپهای رادیویی ، تعیین موقعیت دقیق منابع قوی رادیویی با مشكلاتی همراه است. با استفاده از زمان سنجی اختفاء این منابع توسط ماه می توان این مشكل را تا حدی بر طرف ساخت.

با مطالعه افت درخشندگی اختفاء برخی سیارات و اقمارشان می توان در مورد وجود و غلظت جو ، حلقه های سیارات و كشف اقمار جدید به نتایج باور نكردنی رسید. در چند سال اخیر پلوتو كانون توجهات بوده است. رصد اختفاء ستارگان كم نور توسط پلوتو به درك تغییرات جو و كشف اقمار جدید آن كمك قابل توجهی كرده است . نتایج این دستاوردها می تواند در برنامه ریزی ماموریت های فضایی (مانند ماموریت افق های نو) تاثیر داشته باشد.


اختفای بادیگاردی!

اختفای مشتری و ماه در واقع ملاقات و پنهانی دو مورد از محافظان سیاره زمین بشمار می آید.

" مردمان قدیم زمین را در مرکز جهان قرار می‌دادند و نژاد بشر را ویژه می‌انگاشتند. پس از آنکه معلوم شد خورشید یکی از میلیاردها ستاره کهکشان است، یک اصل میانه پدید آمد. عقیده بر این شد که سیارات بسیاری چون زمین با حیات پیشرفته‌ای مانند بشر وجود دارد؛ پس ما ویژه نبودیم. اما به تدریج معلومات ما درباره تاریخچه‌ی زمین افزایش یافت؛ دانستیم که چگونه حرکت صفحات آن باعث بازگشت دی اکسید کربن به درون جو شده است، چگونه مشتری از برخورد تعداد بی‌شماری دنباله‌دار به زمین جلوگیری می‌کند و چگونه ماه بزرگ ما باعث پایداری محور چرخش زمین می‌شود. بر اساس این حقایق، امروزه بعضی دانشمندان اعتقاد دارند شرایطی که به پدید آمدن و ادامه حیات زندگی هوشمند در زمین انجامید، بسیار نادر و کمیاب است. گویا واقعا ما ویژه هستیم، و بعید نیست که تنها گونه حیات پیشرفته در کهکشان راه شیری باشیم! "


یان موریسون، درآمدی بر نجوم و کیهانشناسی ص 120

این اختفا در سراسر ایران قابل مشاهده خواهد بود. به همراه ماه و مشتری خوشه پروین هم ضیافت صبحانه 25 تیرماه را تکمیل خواهد کرد.

بررسی مراحل اختفای ماه و مشتری- به زمان گرینویچ-


معماریان
چهارشنبه 21 تیر 1391 04:54 بعد از ظهر
سلام.
مطلبتون بسیار زیبا وخواندنی بود.
ممنون از پستتون.
پاسخ نرگس عزت پور :
سلام

خواهش میکنم.

لطف دارید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.