تبلیغات
انجمن نجوم دانشگاه صنعتی قم - مثلث تابستانی
دوشنبه 20 خرداد 1392

مثلث تابستانی

   نوشته شده توسط: مدیریت    نوع مطلب :ستاره شناسی ،

مثلث تابستانی تشکیل شده از سه ستاره ی پر نور شب های تابستان که که این ستاره ها عبارت اند از: ستاره آلفای شلیاق، ستاره آلفای دجاجه و ستاره آلفای عقاب که سه راس این مثلث را تشکیل می دهند.
هر یک از این سه ستاره نام خاص دیگری نیز دارند.به آلفای شلیاق "نسر واقع یا کرکس نشسته یا وگا " ، به آلفای دجاجه "دنب - ردف" و به آلفای عقاب "نسر طائر یا کرکس پرنده" می گویند.



اصطلاح مثلث تابستانی در دهه 50میلادی قرن بیستم توسط ستاره‌شناس انگلیسی سر پاتریك مور رواج یافت، هرچند وی ابداع كننده این اصطلاح نبود. قبل از وی در دهه 20 و 30 میلادی قرن بیستم ستاره‌شناس استرالیایی اسوالد توماس از این اصطلاح استفاده كرده بود.
در حوالی نیمه شب در فصل تابستان ""مثلث تابستانی"" در سرسوی ناظران در عرض های شمالی کره زمین قرار می گیرد. همچنین در فصل بهار می‌توان مثلث تابستانی را نزدیک صبح مشاهده کرد. در فصل پاییز این مثلث در ساعات بعد از ظهر رویت خواهد شد. برای ناظران نیمکره ی جنوبی زمین مثلث تابستانی بصورت سروته و با ارتفاع کم از افق در فصل زمستان آنها مشاهده می‌شود.



حال توضیحاتی در مورد سه صورت فلکی دجاجه ( مرغ یا ماکیان ) ، شلیاق ( چنگ رومی ) و عقاب می دهیم .

*صورت فلکی دجاجه (مرغ یا ماکیان ) :



نام یک صورت فلکی در نیمکره شمالی آسمان.

دجاجه صورت فلکی روشن و وسیعی است که هم یادآور نام سنتی خود یعنی قو بوده و هم اسم غیر رسمی‌اش ،صلیب شمالی را دارد. این صورت فلکی که پهنه‌ای از راه شیری را در تابستان پوشش می‌دهد دارای خوشه های ستاره ای فراوان به همراه سحابیهای زیادی می‌باشد. این صورت فلکی صلیب گونه در میانه راه شیری واقع است. نورانیترین ستاره دجاجه (آلفای دجاجه ) که در دم قرار دارد ردف یا دنب نامیده می‌شود و یکی از سه راس مثلث تابستانی را شکل داده است . در کنار این ستاره ، شکاف تاریکی در راه شیری دیده می‌شود که به گونی ذغال مشهور است.

ستاره ها :

آلفای این صورت فلکی همانطور که در بالا گفته شد،" دنب " است که در عربی معنای دم را می‌دهد. ستاره دنب بسیار نورانی و یک ستاره ابر غول است . ستاره بتا نیز یک دوتایی زیبا به نام منقار دجاجه می‌باشد (بتا - دجاجه ، یکی از بهترین ستاره های دو گانه برای مطالعه است و دوربینهای قوی ، بخوبی مؤلفه‌های آنرا مشخص می‌کند. این ستاره‌ها با تلسکوپ بهتر دیده می شود). منقار دجاجه با چشم غیر مسلح همانند یک ستاره تکی به نظر می‌رسد در حالی که با تلسکوپی کوچک می‌توان آن را به رنگ طلایی از نوع k3III می‌باشد به اتفاق همدم آبی ضعیفش در طیف B9V مشاهده کرد.

*صورت فلکی شلیاق ( چنگ رومی ) :

شلیاق صورت فلکی کوچکی است ولی به علت دارا بودن ستاره درخشان "نسر واقع یا کرکس نشسته" از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. این ستاره بعد از شعرای یمانی، درخشانترین ستاره آسمان نیمکره شمالی است و همچنین پنجمین ستاره پر نور آسمان شلیاق که از فراز چنگ رومی با رنگ سفید می‌درخشد  . همانطور که در ابتدا هم گفته شد این ستاره نیز یکی از سه راس مثلث تابستانی را تشکیل می دهد .

ستاره ها :

بتا شلیاق : این ستاره متشکل از یک سیستم دوتایی گرفتی سفید ـ شیری رنگ است و نورانیت آن در طول دوره ۱۲ روز و ۲۲ ساعت اش تغییر می‌کند. این متغییر سر دسته ستارگان متغییر بتا ـ شلیاقی می‌باشد.

دلتا شلیاق : ستاره دوتایی دیگری که در این صورت فلکی بارز است ستاره دلتا – شلیاق می‌باشد.  با کمک یک دوربین دوچشمی آن را  یک ستاره سفید – آبی و غول سرخ همدمش را خواهیم دید.

زتا شلیاق : این ستاره از درون دوربین دو چشمی یا تلسکوپی کوچک به صورت یک مجموعه دوتایی دیده خواهد شد .

اپسیلون شلیاق : یکی از جالبترین و زیباترین ستارگان چهارگانه در آسمان ستاره اپسیلون - شلیاق است. این مجموعه به دوگانه دوگانه (double double) نیز شهرت دارد. در یک شب صــاف و عـاری از نور ماه ممکن است دو ستاره اپسیلون ۱ و اپسیلون ۲ را در کنار یکدیـــگرند به راحتی دید. هر کدام از این ستارگان خود به تنهایی یک سیستم دوتایی بوده ، اما برای تفکیک ستارگان آنها به یک تلسکوپ با قطر حداقل ۶۰ میلیمتر نیاز است. اپسیلون ۱ شامل دو ستاره  می باشد ودر ضمن ، اپسیلون ۲ نیز شامل دو ستاره می‌باشد.

*صورت فلکی عقاب :


نام یک صورت فلکی لوزی شکل در نیمکره شمالی آسمان و یکی از 44 صورت فلکی معرفی شده توسط بطلیموس. ستاره آلفا ستاره‌ای سه تایی است. ستاره بتا با نام الشاهین (Alshahin) نیز ستاره ای سه تایی بوده . ستاره گاما با نام شاهین رازو یا Trazed شناخته می شود. ستاره اپسیلون نیز  با نام  دنب‌العقاب شناخته می شود.نیز ستاره زتا این صورت فلکی از نوع متغیر قیفاووسی می باشد .

ستاره آلفای عقاب " کرکس پرنده " از جمله ستارگان درخشان آسمان است و در وسط سه ستاره تشکیل دهنده بال عقاب قرار گرفته این ستاره یکی دیگر از رئوس مثلث تابستانی است . دو راس دیگر همانطور که در ابتدا گفته شد ستاره‌های دنب و کرکس نشسته هستند.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.