تبلیغات
انجمن نجوم دانشگاه صنعتی قم - سال تحویل
چهارشنبه 24 اسفند 1390

سال تحویل

   نوشته شده توسط: محمد مهدی قاصدی    

اینم از آخریش!

گفتم شاید بد نباشه راجع به سیستم تقویم ایرانی و اینکه چطوری انقد دقیق لحظه تحویل سال رو میفهمن یه مطلب بذارم.

مبنای تقویم ایران

مبنای تقویم یا در اصطلاح بهتر آغاز تقویم در ایران به دلیل تفکرات و اعتقادات مذهبی در دو فصل بهار و پاییز بوده است.در کل از گذشته های دور تقویم ایران بر مبنای حرکت سالانه ی خورشید تنظیم می گردد.ایرانینان باستان از مدتها قبل با حرکت سالانه ی خورشید آشنا بودند و توانشتند آن را مبدا تقویم خویش کنند.نمونه ی این تقویمات را می توانیم از پادشاهی بزرگ عیلام تا به امروز در کشورمان مشاهده کنیم.اما تقویم گذشتگان تا حدودی از دقت کافی برخوردار نبود.مثلا در دوره ی هخامنشیان سال به 365 روز یا 366 روز به 12 ماه 30 روزه تقسیم می شده است که در انتهای سال به طور قراردادی 5-6 روز برای اجرای مراسمات نوروز در نظر گرفته می شده است.
اما تقویم بسیار دقیقی که امروزه همتقویم بر اساس آن نوشته می شود تقویمی است که در سال 458 در زمان جلال الدین ملکشاه سلجوقی توسط گروهی از ریاضیدانان و منجمین به سرپرستی استاد بزرگ حکیم عمر خیام صورت گرفت که این تقویم به تقویم جلالی معروف است که به نام ملکشاه سلجوقی ثبت شده است.

حرکت خورشید و آغاز تقویم
پدیده های نجومی در شکل گیری تقویم از دوره ی باستان تا به امروز تاثیر بسزایی داشته است.بیشترین پدیده هایی که بشر برای تقویم از آنها استفاده کرد حرکت ماه و خوشید بود.
حرکت خورشید که پایه ی شکل گیری تقویم شمسی است از دقت بالاتری نسبت به سایر تقویم ها برخوردار است.در اصل این کره ی زمین است که به گرد خورشید در حال حرکت می باشد اما به دلیل اینکه در محاسبات ناظر ثابت است فرض بر این می رود که این خورشید است که به گرد زمین در حال چرخش است.
کره ی زمین مدت 365.26 روز را طی میکند تا یک دور کامل در طول یک سال با گرد خورشید بزند.میزان اختلافی که حاصل از تاثیر مغناطیس خورشید بر زمین است باعث می شود که هرساله تاثیری در این حرکت به وجود آید.اما حرکت کره ی زمین همانطور که گفته شد در طول یکسال برابر است با 365.26 .اختلاف 0.26 روزه باعث می شود که هر چهار سال یکبار یک روز به روزهای سال اضافه گردد.و همین امر باعث می شود که لحظه ی تحویل سال هرساله متفاوت با سال قبل باشد.



خورشید و اعتدال بهاری

محاسبه ی آغاز تقویم به طور قراردادی در ایران قرار گرفتن خورشید در نقطه ی آغاز حمل(بره) است.حمل یکی از 12 صور فلکی است که خورشید در طول حرکت ظاهری خود به گرد زمین درون این صور فلکی قرار می گیرد که باعث می شود هرماهی که خورشید در "آن قرار دارد اسم آن صورت فلکی را به خود بگیرد.البته ذکر این نکته الزلمی است که این قرار گرفتن به صورت ظاهری است و ناشی از خطای دید است.
نقطه ی اعتدال بهاری محلی است که به صورت قرار دادی در صورت فلکی حمل جای گرفته است.که هگامی که خورشید دقیقا در این نقطه قرار گرفت لحظه ی تحویل سال است یعنی خورشید وارد دور بعدی گردش خود می شود. در نتیجه تحویل سال در هر منطقه مافاوت است.ولی به دلیل همانگی مرزی در کل کشور یک عدد به کار میرود.
حرکت سالانه ی زمین به گرد خوشید در طول یکسال باعث به وجود آمدن فصول مختلف می شود.که به نقاطی که زمین در حالتی قرار میگیرد که نیمکره ی شمالی و جنوبی در یک راستا نسبت به نور خورشید قرار میگیرند نقاط اعتدالین می گویند که یکی از این نقاط نقطه ی اعتدال بهاری واقع در صورت فکی حمل(بره) است.
همانطور که در شکل زیر پیداست زمین در حالتی قرار دارد که میزان نورگیری از خورشید بطورر مساوی بین دو نیکره می باشد.

ادامه ی این حرکت سبب می شود زمین در نقاط انقلاب تابستانی،اعتدال پاییزی و سرانجام انقلاب زمستانی قرار گیرد.این اتاق در نیمکره های جنوبی و شمالی کاملا مخالف می باشد یعنی هنگامی که نیمکره ی شمالی در نقطه ی اعتدال بهاری قرار میگیرد نیمکره ی جنوبی در نقطه ی اعتدال پاییزی به سر می برد.نکته ی جالب اینجاست که بدانیند مدار زمین به گرد خورشید دایره نیست بلکه بیضی شکل می باشد که زمین در نزدیکترین حالت به خوشید شاهد
برای درک بیشتر این رویداد اینجا زیر کلیک کنید تا انیمیشن مربوطه را مشاهده کنید.

تحویل سال در تخت جمشید

لحظه ی تحویل سال در تخت جمشید با استفاده از ستارگان محاسبه شده است.همانطور که دیده اید نقش برجسته ای در تخت جمشید وجود دارد که شیری در حال شکار یک گاو می باشد.این نقش هرگز صحنه ی شکار نمی باشد.بلکه هنرمند آن زمان صحنه ای را به ثبت رسانده است که کمتر کسی به آن توجه می کرده است.
همانگونه که ذکر شد خورشید با قرار گیری در صورت فلکی حمل وارد سال جدید می شود اما در این وضعیت ستارگان شب چه حالتی دارند؟
هنگام نوروز اگر به آسمان شب خیره شویم شاهد آن خواهیم بو که صورت فلکی شیر(اسد) در سمت شرق آسمان و صورت فلکی گاو(ثور) متمایل به سمت غرب آسمان است.در نتیجه هنرمند با توصیف هنری این پدیده غلبه ی شیر بر گاو را نمادی از نو شدن سال دانسته و آن را به زیبایی تمام نقش کرده است.


تحویل سال در برج رادکان
برج رادکان در 15 کیلومتری حدفاصل بین چناران و قوچان در روستایی با همین نام واقع است.این برج توسط استاد بزرگ نجوم ایران زمین خواجه نصیرالدین طوسی در قرن 7 هجری شمسی در دوره ی ایلخانان مغول ساخته شد.
استاد این برج را با کمال دقت و محاسبات نجومی ساختند.دراین برج با استفاده از نور خورشید و جابجایی سایه ی حاصل از حرکت زمین انقلابین و اعتدالین را می توانید مشاهده کنید.

که لحظه ی تحویل سال با قرارگیری خورشید در برج حمل نور از روزنه ای که در سقف گنبد تعبیه شده است به در ورودهی میتابد م با قرار گرفتن نور دایره ای شکل در جلو درب لحظه ی تحویل سال مشخص می شود.این اتفاق در اول پاییز هم تکرار می شود.اما سال 1390 به دلیل قرار گیری زمین در سایه هنگام سال تحویل شما می توانید این پدیده را در روز بعدبا کمی اختلاف مشاهده کنید.


البته یه سری توضیحات تخصصی دیگه راجع به طریقه محاسبه با استفاده از دایره البروج و استواهای سمائی بود که دیگه دیدم طولانی میشه نذاشتم!


لحظه تحویل سال ۱۳۹۱ هجری شمسی: سه شنبه اول فروردین ، ساعت ۰8:44:27 صبح


فعلا سال نو همه پیشاپیش مبارک تا ببینیم بعدا چی پیش میاد!!!


عزت پور
جمعه 26 اسفند 1390 02:43 بعد از ظهر
سلام

بسیار جالب و مفید بود!

من هم عید رو به تمامی شما تبریک میگم.
ان شالله سال خوبی پیش رو داشته باشید.

بوی باران
بوی سبزه
بوی خاک
شاخه های شسته
باران خورده پاک
آسمان آبی و ابر سپید
برگ های سبز بید
عطر نرگس
رقص باد
نغمه ی شوق پرستوهای شاد
خلوت گرم کبوترهای مست
نرم نرمک میرسد اینک بهار
میرسد اینک بهار
خوش به حال روزگــار
خوش به حال چشمه ها و دشت ها
خوش به حال دانه ها و سبزه ها
خوش به حال غنچه های نیمه باز
خوش به حال دختر میخک که میخندد به ناز
خوش به حال جام لبریز از شراب
خوش به حال آفتــاب

پاسخ محمد مهدی قاصدی : سلام و رحمه الله
با تشکر
ایشالا شما هم سالی سرشار از برکت و زیبایی و سلامتو شادکامیو تندرستیو از این حرفا داشته باشید!(عاشق این دعاهای کیلوویی ام!!)
...
جمعه 26 اسفند 1390 02:24 بعد از ظهر
تمام خیـ ـ ـ ـال هایم بارانی ســـــــــت و کنــــ ـ ـار آرزوهایــــــــــم شبــدرهایِ تَـــر در دهان روز و شـ ـ ـب هایــــم نشــــــــخـــــوار می شــــود و ایــــــکاش هـ ـ ـ ـایم مثل نوک پیکـ ـ ـ ـان تیرکمـ ـ ـ ـانی هر لحظه به چشـم هایم فرو می رود و هنوز اینجا بهاری نیست که نیست و صدای سوز سرما در گوش هایم قنـ ـ ـ ـدیل بستـ ـ ـ ـه است و کسـ ـ ـ ـی هنوز صدای پـ ـ ـ ـای بهار را نشـ ـ ــنیده گویا
پاسخ محمد مهدی قاصدی : ای بابا!!!
دیگه صدا تابلو تر از صدای بهار نمیشه که!!
یه نگا به خیابونا بندازید میبینید همه شنیدن صداشو!
شمام خوب گوش کنی میشنوی!
الهه
پنجشنبه 25 اسفند 1390 12:40 قبل از ظهر
واقعا اینقدر پیچیده بود؟!!!
ممنوون
عید هم فیلا مبارک
پاسخ محمد مهدی قاصدی : حتی بیشتر از این!!!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.